Raport o stanie świata - 26 września 2026

Setki tysięcy ludzi wzięło udział w demonstracjach we Francji wywołanych przez uczniów liceów, którzy domagają się polepszenia warunków w szkołach. Większość protestów przebiegła spokojnie, jednak w niektórych doszło do starć demonstrantów z policją i aktów wandalizmu. Wtorkowa ogólnokrajowa manifestacja jest kolejnym elementem akcji protestacyjnej, która rozpoczęła się w jednej z podparyskich szkół. Od połowy września zniszczone zostały 24 szkoły, 900 z 3200 liceów francuskich zostało wczoraj zablokowanych podczas krajowego dnia protestu. Ponad 6 i pół tysiąca osób, głównie nieletnich, zostało aresztowanych. Niektórzy nauczyciele i związki zawodowe przyłączyli się do protestów. Część komentatorów oskarża policję o stosowanie zbyt brutalnych metod wobec młodzieży. Jakie są realne przyczyny tej największej od kilku dekad fali protestów młodzieży? Dlaczego dochodzi do tak brutalnych aktów przemocy? I jak francuscy politycy reagują na protesty?Gość: Joanna Nowicka---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

To jeden z najważniejszych tekstów w historii literatury faktu. Tekst założycielski dla kolejnych pokoleń twórców powieści dokumentalnej.Powstał 7 dekad temu i po raz pierwszy trafia do rąk polskiego czytelnika.Rodolfo Walsh nie planował napisać „Operacji Masakra”, dopóki pewnego wieczoru, podczas rozgrywki szachowej w kawiarni, nie usłyszał przypadkiem o nielegalnych rozstrzelaniach z czerwca 1956 roku. Do stolika szachowego nigdy już nie wrócił. A dwie dekady później zginął z rąk innej argentyńskiej dyktatury. Jeszcze krwawszej niż ta, która stała za egzekucją bohaterów „Operacji Masakra”.„Operacja Masakra” to tekst rekonstruujący krok po kroku, minuta po minucie, noc z 9 na 10 czerwca 1956 roku, kiedy grupa mężczyzn znalazła się w pewnym mieszkaniu na obrzeżach Buenos Aires, by pograć w karty i posłuchać transmisji meczu bokserskiego. Tego samego wieczoru zwolennicy obalonego rok wcześniej Juana Dominga Perona zorganizowali nieudane powstanie zbrojne przeciwko rządzącej krajem dyktaturze. Grupa mężczyzn znalazła się w nieodpowiednim miejscu w nieodpowiednim czasie i zapłaciła za to życiem.Dlaczego „Operacja Masakra” Rodolfo Walsha po siedemdziesięciu latach jest tak ważna i aktualna?O tym rozmawiam z gośćmi w tym odcinku Raportu o książkach – Barbarą Jaroszuk i Arturem Domosławskim.Prowadząca: Agata KasprolewiczGoście: Barbara Jaroszuk i Artur DomosławskiKsiążka: „Operacja Masakra” / Rodolfo Walsh / przekład: Barbara Jaroszuk / wydawnictwo ArtRage---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Brazylia wybiera prezydenta, władze regionalne i część Kongresu. W starciu o najwyższy urząd ubiegający się o kolejną kadencję urzędujący prezydent Luiz Inácio Lula da Silva i senator Flávio Bolsonaro, syn byłego prezydenta Jaira Bolsonaro, notują sondażowy remis. Zwycięstwo Flávio Bolsonaro oznaczałoby, że Brazylia dołączy do grupy proamerykańskich państw latynoskich sprzymierzonych z Donaldem Trumpem. Zwycięstwo Luli, który oskarża Bolsonaro o uległość wobec Trumpa, dawałoby Brazylijczykom kontynuację polityki odrębnej wobec Ameryki, opartej na poparciu biedniejszych Brazylijczyków. Jakie argumenty polityczne mają obaj kandydaci? Jakim krajem będzie Brazylia po tych wyborach?Eksmisja staruszki w Madrycie przyczyną wielotysięcznych protestów przeciwko sytuacji mieszkaniowej w Hiszpanii. Rząd mrozi ceny najmu i zakazuje spekulacyjnych zakupów mieszkań. Dlaczego jeden z najprężniej rozwijających się krajów UE nie radzi sobie z problemem mieszkaniowym?Jeden z najbardziej zasłużonych angielskich klubów piłkarskich, Manchester City, uznany za winnego naruszeń zasad finansowych obowiązujących w lidze. Czy sukcesy klubu odniesione w ostatnich latach z pogwałceniem zasad prawa zostaną unieważnione, a drużyna straci nie tylko wiarygodność, ale masę pieniędzy?W amerykańskim więzieniu w stanie Tennessee mimo dwukrotnej próby doprowadzenia do egzekucji skazanej na śmierć morderczyni nie udało się pozbawić jej życia. Co ta szokująca historia mówi o stosunku Amerykanów do kary śmierci?Francuski wicehrabia, nieudany polityk, twórca i właściciel historycznego parku rozrywki odwiedzanego co roku przez 3 miliony ludzi, a także wielbiciel chwały Francji białej, katolickiej i konserwatywnej. Kim jest Philippe de Villiers – bohater naszego nowego cyklu Człowiek z Raportu?Rozkład jazdy: (02:47) Joanna Gocłowska-Bolek: Kto prezydentem Brazylii: Lula czy Bolsonaro(25:18) Jędrzej Bielecki: Kryzys mieszkaniowy w Hiszpanii(46:48) Raport o sztucznej inteligencji(47:22) Podziękowania(53:54) Michał Banasiak: Manchester City oszukuje konkurentów(1:12:03) Marcin Fatalski: Egzekucja, do której nie doszło w USA(1:35:21) Łukasz Wójcik: Człowiek z Raportu - Park rozrywki ku chwale Francji(1:53:11) Do usłyszenia---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

🔵 Co dalej z człowiekiem? Przez wieki inteligencja i zdolność tworzenia dawały nam poczucie wyjątkowości. Co się stanie, jeśli maszyny zaczną przewyższać nas także w tych dziedzinach? Co będzie nas wyróżniać? A może sami już upodabniamy się do maszyn, nawet tego nie zauważając?🎧 Wraca „Raport o sztucznej inteligencji”! Drugi sezon zaczynamy od rozmowy z Jackiem Dukajem o tym, jak AI zmienia człowieka, jego sposób patrzenia na świat i poszukiwania sensu życia.🧠 Czy jesteśmy gotowi na świat, w którym praca przestanie określać, kim jesteśmy? Gdzie będziemy szukać spełnienia, jeśli sztuczna inteligencja przejmie także zajęcia, które dają nam radość tworzenia? Czy znajdziemy nowe źródła satysfakcji, czy coraz trudniej będzie nam odpowiedzieć na pytanie: po co właściwie się starać?🤖 Blisko sześćdziesiąt lat temu w programie BBC ostrzegano przed technologią wymykającą się spod kontroli. Dziś podobne obawy towarzyszą rozwojowi sztucznej inteligencji. Czy po raz kolejny przeżywamy ten sam lęk, czy tym razem stajemy przed czymś zupełnie nowym?🎨 O przyszłości twórczej pracy usłyszymy także od Przemka Dębiaka, czyli Psyho, oraz Tomasza Bagińskiego. Co rozwój AI oznacza dla ludzi, którzy czerpią poczucie sensu z rozwiązywania problemów i tworzenia rzeczy, jakich wcześniej nie było?💻 🇦🇺 Porozmawiamy także o cyberataku na stronę rządową w Australii i o tym, jak sztuczna inteligencja zmienia zagrożenia w sieci.👤 Goście odcinka:🟢 Jacek Dukaj – pisarz literatury science-fiction i fantasy, eseista, krytyk.🟢 Mateusz Chrobok – ekspert ds. cyberbezpieczeństwa i AI, współautor „Rubryki aktualnościowej”Prowadzenie: Adrian BąkRealizacja: Andrzej BoguckiLektorzy: Krzysztof TubilewiczPartnerem tego odcinka jest Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych (PJATK)Rozkład jazdy: (02:01) Jacek Dukaj: Co pozostanie z człowieka?(47:58) AI Summit(53:27) Mateusz Chrobok: Cyberatak na stronę rządową w Australii(1:19:46) Nominacja dla „Raportu o sztucznej inteligencji” w konkursie Podcast Roku 2026(1:20:41) Do usłyszenia ---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Papież Leon XIV zaapelował do francuskich biskupów o wykorzenienie plagi nadużyć seksualnych w Kościele katolickim. Papież spotkał się z biskupami w sanktuarium w Lourdes na południu Francji podczas czterodniowej wizyty w tym kraju. Jak wykazało dochodzenie z 2021 roku, duchowieństwo i osoby świeckie pracujące w Kościele francuskim były odpowiedzialne za przestępstwa seksualne wobec 330 tysięcy dzieci i osób nieletnich w ciągu 70 lat. Po mszy w Lourdes papież spotkał się z siedmioma ofiarami przestępstw. Pielgrzymka papieska – pierwsza we Francji za pontyfikatu Leona – cieszyła się ogromnym zainteresowaniem. Na Placu Zgody i Polach Elizejskich w Paryżu papieża witało 700 tysięcy ludzi. Skąd tak wielkie zainteresowanie wizytą papieża w kraju, który w ostatnich dekadach notuje znaczący spadek liczby katolików? Na czym polega zauważalne równocześnie z tym spadkiem ożywienie religijne w kraju? I czy Francja może stanowić wzór dla innych tradycyjnie katolickich krajów, gdzie następuje wyraźne odejście od praktyk religijnych?Gość: Edward Augustyn---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Bohaterem tego odcinka jest Gigant Jazzu John Coltrane. Kilka dni temu obchodziliśmy stulecie jego urodzin. Żył krótko, ale bardzo intensywnie, pozostawiając po sobie muzykę, z której czerpią i będą czerpać kolejne pokolenia artystów.To odcinek wyjątkowy, bo będzie w nim mniej opowieści o literaturze, a więcej o muzyce.Życie Johna Coltrane’a było nieustannym poszukiwaniem – brzmienia i sensu.Inspiracji szukał w nauce i Bogu. To, co pozornie się wyklucza, w jego muzyce się uzupełniało.Bo: „Jedyne, czego można i należy spodziewać się po Johnie Coltranie, to niespodziewanego”. Tak pisała o nim amerykańska pianistka Zita Carno.Na rok przed śmiercią powiedział: „Wierzę, że ludzie żyją po to, by dorastać wewnętrznie – ku maksymalnemu dobru. Taki przynajmniej ja mam zamiar”.Razem z Andrzejem Zielińskim, dziennikarzem muzycznym Programu Drugiego Polskiego Radia, zapraszamy na opowieść o Johnie Coltranie, na „opowieść o brzmieniu”, jak zatytułowana jest biografia Trane’a autorstwa Bena Ratliffa.Prowadzenie: Agata KasprolewiczGość: Andrzej ZielińskiKsiążka: „John Coltrane: opowieść o brzmieniu”, Ben Ratliff / przekład: Filip Łobodziński---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Z wielkimi honorami prezydent Donald Trump przyjął w Waszyngtonie przewodniczącego CHRL Xi Jinpinga. Trump wyraził dumę ze stanu relacji Stanów Zjednoczonych i Chin, a w trakcie wystawnej kolacji w Białym Domu stwierdził, że „jeszcze nigdy nie było między nami tak dobrze”. W dniu przyjazdu Xi sekretarz skarbu Scott Bessent ogłosił, że USA i Chiny przedłużyły tzw. porozumienie z Busan, czyli rozejm w wojnie handlowej, o kolejne dwa miesiące. Co konkretnego, zwłaszcza w dziedzinie sztucznej inteligencji, osiągnięto podczas szczytu w Waszyngtonie? Czym podejście Chin do rozwoju AI różni się od podejścia Amerykanów? I do czego prowadzi współzawodnictwo obu krajów w tej dziedzinie?W północnym regionie Etiopii, Tigraju, wrze. Cztery lata po zawarciu rozejmu w jednej z najokrutniejszych wojen współczesności opozycja tigrajska i siły rządu federalnego znów walczą. Co oznaczałby wybuch wojny na pełną skalę w tym regionie?Francja wypożyczyła na prawie rok Muzeum Brytyjskiemu w Londynie tkaninę z Bayeux, arcydzieło sztuki średniowiecznej, graficzną kronikę normańskiego podboju Anglii w 1066 roku. Czy wystawa w British Museum będzie siłą napędową brytyjskich marzeń o porozumieniu z Europą po Brexicie?Na miesiąc przed wyborami w Izraelu opozycja i zwolennicy premiera Netanjahu mają poparcie na podobnym poziomie. Dlaczego tak wielu Izraelczyków ciągle wspiera polityka, który nie obronił kraju przed atakiem Hamasu 7 października 2023 roku, a nawet – na co wskazuje coraz więcej dowodów – najprawdopodobniej przyczynił się do tragedii?Zmarła Ludmila Javorová - kobieta, która w 1970 roku otrzymała katolickie święcenia kapłańskie. Czym był czechosłowacki „Kościół ukryty” i dlaczego jego historia jest niewygodna dla Kościoła katolickiego?A także o sieciach, które nas oplatają, nawet jeśli ich nie widzimy.Rozkład jazdy: (03:08) Jakub Jakóbowski: Xi Jinping przyjęty z honorami w Waszyngtonie(30:44) Jędrzej Czerep: Północ Etiopii znów w obliczu wojny(48:29) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - W sieci(55:21) Wraca Raport o Sztucznej Inteligencji!(55:51) Podziękowania(1:02:29) Adam Dąbrowski: Tkanina z Bayeux jako narzędzie polityki(1:25:45) Agnieszka Zagner: Czy Netanjahu pozostanie premierem Izraela?(1:51:16) Tomasz Maćkowiak: „Kościół ukryty” w Czechosłowacji(2:28:43) Do usłyszenia---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Jemeńscy Huti ostrzelali cele w Arabii Saudyjskiej, między innymi lotnisko w Rijadzie. Saudyjczycy odpowiedzieli bombardowaniem gór Kahbub w pasie wybrzeża Morza Czerwonego, który kontrolowany jest od połowy września przez Hutich. Ponad sto tysięcy ludzi już uciekło z okolic w głąb kraju i do Dżibuti po drugiej stronie cieśniny Bab al-Mandab, która stanowi łącznik w jednym z najważniejszych szlaków globalnego handlu. Arabia Saudyjska wezwała Stany Zjednoczone do ataków na pozycje Hutich, jednak do tej pory prezydent Trump nie wydał takiego rozkazu. Iran ostrzegł, że „zmieni geografię wojny”, jeśli Stany Zjednoczone dokonają „nowej agresji”.Jak ofensywa Hutich zmienia sytuację w Zatoce Perskiej i na Morzu Czerwonym? Dlaczego Trump zwleka z pomocą militarną dla Saudów? I jakie będą skutki przejęcia przez Iran kontroli nad kolejnym, po cieśninie Ormuz, szlakiem światowego handlu?Gość: Łukasz Wójcik---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Gościem tego odcinka jest znakomity szkocki pisarz Douglas Stuart.W swojej trzeciej powieści „John syn Johna” zabiera czytelnika na koniec świata – jałowe, smagane wiatrem szkockie wyspy, zwane „biblijnym pasem” Wielkiej Brytanii.Z kolorów tego surowego krajobrazu powstała jedna z najpiękniejszych tkanin na świecie, od niepamiętnych czasów tkana ręcznie na krosnach. Harris Tweed.Równie silna jak podmuchy wiatru jest w tym miejscu tradycja. Ojcowie wychowują swoich synów na swoje podobieństwo.Ale co, jeśli ojciec rozpoznaje w synu coś, co próbował w sobie przez całe życie zdławić?Prowadzenie: Agata KasprolewiczGość: Douglas StuartKsiążka: „John syn Johna” Douglas Stuart / przekład: Maciej Studencki---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Od piątku do niedzieli wybory do rosyjskiej Dumy Państwowej, pierwsze wybory parlamentarne od czasu pełnej inwazji Rosji na Ukrainę. Nie startuje w nich żadna partia krytyczna wobec polityki Władimira Putina, jedyną niewiadomą jest skala zwycięstwa Jednej Rosji, ugrupowania prezydenta. Po co rosyjskiemu reżimowi tego typu operacja? Co wynik wyborów powie o poziomie poparcia dla Putina? I jakich działań rządu – zależnie od wyniku wyborów – należy się spodziewać po ich zakończeniu?Sąd międzynarodowy w Hadze skazał Haszima Thaciego, byłego prezydenta Kosowa, wcześniej dowódcę Armii Wyzwolenia Kosowa (UCK), na 25 lat więzienia za zbrodnie wojenne. W Prisztinie odbywają się marsze poparcia dla byłego prezydenta. Dlaczego Kosowianie nie uznają wyroków sądu powołanego do badania zbrodni popełnionych w czasie wojny?Zachodnie służby ostrzegają, że w najbliższym czasie Rosja nasili kampanię hybrydową przeciwko Europie. Premier Polski mówi o zagrożeniu atakiem rakietowym lub dronowym na jedno z państw wspierających Ukrainę. Czy Europa jest w stanie obronić się przed agresywną Rosją?Dług publiczny Stanów Zjednoczonych przebił po raz pierwszy w historii rekordowy poziom 40 bilionów dolarów. Podobne problemy mają Japonia, Francja, Wielka Brytania czy Włochy – tam także odsetki płacone od długu zrównały się z budżetami armii. Czy Stany Zjednoczone mogą stać się krajem bankrutem?Stany Zjednoczone mają przejąć znaczącą część pokładów ropy naftowej Wenezueli. Za umową, która z Caracas czyni praktycznie kraj podległy Amerykanom, stoi jeden człowiek. Kim jest Alejandro Betancourt? Dziś zaczynamy w Raporcie nowy cykl, w którym opowiadamy o ludziach, którzy grają główne role w wydarzeniach światowych, niekoniecznie będąc na pierwszym planie tych wydarzeń.Rozkład jazdy: (02:42) Piotr Skwieciński: O co chodzi w rosyjskich wyborach(24:17) Marta Szpala: Haszim Thaci skazany za zbrodnie wojenne(47:33) Raport w formie wideo(48:13) Podziękowania(54:42) Marcin Żyła: Rosjanie w Europie(1:14:01) Tomasz Makarewicz: Zadłużone Stany Zjednoczone(1:41:46) Łukasz Wójcik: Człowiek z Raportu - Alejandro Betancourt(2:04:28) Do usłyszenia---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]